Kto nie powinien przyjmować chlorelli: przeciwwskazania
Chlorella jest reklamowana jako „superżywność” bogata w białko, witaminy i chlorofil. Dla większości zdrowych osób to produkt bezpieczny, ale istnieją grupy, dla których zielone tabletki z alg mogą oznaczać realny problem – od zaburzeń krzepnięcia po reakcje skórne. Redakcja zebrała najważniejsze przeciwwskazania.
Czym jest chlorella i co zawiera
Chlorella to jednokomórkowa zielona alga słodkowodna. W suplementach najczęściej spotyka się gatunki Chlorella vulgaris i Chlorella pyrenoidosa. Ze względu na twardą ścianę komórkową produkty przeznaczone do spożycia poddaje się zwykle procesowi rozbicia ściany, który ma ułatwić trawienie.
Sucha masa chlorelli zawiera dużo białka, chlorofilu, karotenoidów, żelaza i witaminy K, a niektóre szczepy także witaminę B12 w formie aktywnej. Skład zależy jednak w dużym stopniu od warunków hodowli, co tłumaczy różnice między produktami.
W Unii Europejskiej chlorella nie jest traktowana jako nowa żywność, ponieważ była spożywana przed 1997 rokiem. W Polsce sprzedawana jest jako suplement diety lub środek spożywczy, bez obowiązku wykazywania skuteczności.
Badania kliniczne nad chlorellą dotyczyły m.in. ciśnienia tętniczego, profilu lipidowego, glikemii i niealkoholowego stłuszczenia wątroby. Część z nich wskazywała na korzystne zmiany, ale były to zwykle niewielkie próby. Z perspektywy bezpieczeństwa ważniejsze jest jednak to, kto powinien jej unikać.
Osoby przyjmujące leki przeciwkrzepliwe
Najważniejsze przeciwwskazanie dotyczy osób leczonych antagonistami witaminy K, czyli warfaryną i acenokumarolem. Chlorella zawiera znaczne ilości witaminy K, która działa przeciwnie do tych leków.
Regularne przyjmowanie chlorelli może obniżać INR i osłabiać ochronę przed zakrzepami. W piśmiennictwie medycznym opisano przypadek pacjenta, u którego spożycie chlorelli wiązano z osłabieniem działania warfaryny.
| Grupa | Ryzyko | Zalecenie redakcji |
|---|---|---|
| Leczenie warfaryną lub acenokumarolem | spadek INR, ryzyko zakrzepicy | nie stosować bez zgody lekarza |
| Choroby autoimmunologiczne, leki immunosupresyjne | teoretyczne pobudzanie układu odpornościowego | konsultacja z lekarzem prowadzącym |
| Nadwrażliwość na światło, porfirie | reakcje fototoksyczne | unikać |
| Alergia na algi, pleśnie, jod | reakcje alergiczne | unikać lub testować ostrożnie |
| Ciąża, karmienie piersią, dzieci | brak danych o bezpieczeństwie, zanieczyszczenia | tylko po konsultacji |
| Choroby tarczycy | zmienna zawartość jodu w produktach | sprawdzić skład, omówić z endokrynologiem |
Osoby przyjmujące nowsze doustne antykoagulanty, takie jak rywaroksaban czy apiksaban, nie są narażone na ten sam mechanizm, bo leki te nie działają przez witaminę K. Nadal jednak warto poinformować lekarza o suplementacji.
Kluczowa jest stałość diety. Jeśli lekarz dopuści chlorellę u osoby na warfarynie, zmiany jej dawki powinny być konsultowane, a INR kontrolowany częściej.
Układ odpornościowy i choroby autoimmunologiczne
Część badań przypisuje chlorelli działanie immunomodulujące – wpływ na aktywność komórek NK, produkcję cytokin i odpowiedź na szczepienia. Dla zdrowej osoby może to brzmieć zachęcająco, ale u chorych na choroby autoimmunologiczne sytuacja jest inna.
W chorobach takich jak toczeń, reumatoidalne zapalenie stawów, stwardnienie rozsiane czy łuszczyca układ odpornościowy jest już nadmiernie aktywny. Substancje mogące go dodatkowo pobudzać traktuje się ostrożnie, choć bezpośrednich dowodów szkody w przypadku chlorelli brakuje.
Podobna ostrożność dotyczy pacjentów po przeszczepach i przyjmujących leki immunosupresyjne. Teoretyczna interakcja polega na osłabieniu działania leków hamujących odporność.
- Nie rozpoczynaj suplementacji chlorellą w trakcie aktywnego zaostrzenia choroby autoimmunologicznej.
- Poinformuj reumatologa lub neurologa o wszystkich przyjmowanych suplementach.
- Po przeszczepie narządu żadnych preparatów immunomodulujących nie stosuj bez zgody zespołu transplantacyjnego.
U osób z obniżoną odpornością dodatkowym problemem może być czystość mikrobiologiczna produktu. Hodowle alg mogą być zanieczyszczone bakteriami lub innymi mikroorganizmami, jeśli producent nie kontroluje procesu.
Skóra, alergie i układ pokarmowy
Chlorella zawiera pochodne chlorofilu, w tym feoforbid, który może działać fotouczulająco. W latach 80. w Japonii opisano przypadki reakcji skórnych na słońce u osób spożywających preparaty chlorelli o podwyższonej zawartości tego związku.
Współczesne normy produkcji ograniczają ten problem, ale osoby z nadwrażliwością na światło, porfiriami lub przyjmujące leki fotouczulające (np. niektóre antybiotyki, retinoidy) powinny zachować ostrożność.
Najczęstsze dolegliwości są jednak łagodne: wzdęcia, nudności, biegunka, zielone zabarwienie stolca, zwłaszcza w pierwszych dniach. Zwykle mijają po zmniejszeniu porcji lub stopniowym jej zwiększaniu.
Alergia na chlorellę jest rzadka, ale możliwa, szczególnie u osób uczulonych na pleśnie i inne algi. Objawy to wysypka, świąd, a w skrajnych przypadkach duszność.
Ciąża, dzieci i jakość produktu
W ciąży i podczas karmienia piersią brakuje wystarczających danych o bezpieczeństwie chlorelli. Choć bywa ona promowana jako źródło żelaza i kwasu foliowego, lepszym wyborem są preparaty o udokumentowanym składzie, zalecone przez lekarza.
U dzieci nie ma podstaw do rutynowej suplementacji chlorellą. Dieta dziecka powinna opierać się na zróżnicowanej żywności, a suplementy – na rzeczywistych potrzebach.
Istotnym problemem jest jakość. Algi kumulują metale ciężkie z wody, w której są hodowane. W przypadku produktów z alg zanieczyszczeniami mogą być też toksyny sinic, choć dotyczy to częściej sinic, takich jak AFA, niż samej chlorelli. Warto wybierać produkty z udokumentowanymi badaniami na obecność metali ciężkich.
Osoby z chorobami tarczycy powinny sprawdzić zawartość jodu w produkcie. Chlorella zwykle zawiera go niewiele, ale mieszanki z innymi algami morskimi mogą dostarczać istotnych ilości.
Wnioski redakcji
Chlorella jest dla większości zdrowych dorosłych produktem bezpiecznym, ale nie dla wszystkich. Najważniejszym przeciwwskazaniem jest leczenie warfaryną lub acenokumarolem ze względu na wysoką zawartość witaminy K.
Ostrożność powinny zachować osoby z chorobami autoimmunologicznymi, po przeszczepach, z nadwrażliwością na światło, alergią na algi, a także kobiety w ciąży i karmiące.
Jakość produktu ma ogromne znaczenie – warto wybierać chlorellę z udokumentowanymi badaniami czystości.
Redakcja poleca również teksty o spirulinie i jej bezpieczeństwie, o witaminie K w diecie osób przyjmujących leki przeciwkrzepliwe oraz o suplementach roślinnych w diecie sportowca.
Bibliografia
- Bito T, Okumura E, Fujishima M, Watanabe F. Potential of Chlorella as a dietary supplement to promote human health. Nutrients. 2020;12(9):2524.
- Merchant RE, Andre CA. A review of recent clinical trials of the nutritional supplement Chlorella pyrenoidosa in the treatment of fibromyalgia, hypertension, and ulcerative colitis. Altern Ther Health Med. 2001;7(3):79–91.
- Ohkawa S, Yoneda Y, Ohsumi Y, et al. Warfarin therapy and chlorella. Rinsho Shinkeigaku. 1995;35(7):806–807.
- Jitsukawa K, Suizu R, Hidano A. Chlorella photosensitization. New phytodermatosis. Int J Dermatol. 1984;23(4):263–268.
- Panahi Y, Darvishi B, Jowzi N, et al. Chlorella vulgaris: a multifunctional dietary supplement with diverse medicinal properties. Curr Pharm Des. 2016;22(2):164–173.
- Ebrahimi-Mameghani M, Sadeghi Z, Abbasalizad Farhangi M, et al. Glucose homeostasis, insulin resistance and inflammatory biomarkers in patients with non-alcoholic fatty liver disease: beneficial effects of supplementation with microalgae Chlorella vulgaris: a double-blind placebo-controlled randomized clinical trial. Clin Nutr. 2017;36(4):1001–1006.
